Fine-Kinney Risk Değerlendirme Yöntemi Nedir? (İSG)

İş sağlığı ve güvenliğinde risk değerlendirmesi zorunludur; ama hangi yöntem? En yaygın iki yöntemden biri Fine-Kinney’dir. Maruz kalma sıklığını da hesaba kattığı için özellikle İSG’de tercih edilir. Bu rehberde Fine-Kinney yöntemini ve 5×5 ile farkını anlatıyoruz.

Fine-Kinney nedir?

Fine-Kinney, bir riski üç boyutta puanlayan bir İSG risk değerlendirme yöntemidir:

Risk Skoru = İhtimal × Frekans × Şiddet

Klasik 5×5 matrisin (olasılık × etki) iki boyutuna karşılık, Fine-Kinney üçüncü bir boyut olan frekansı (maruz kalma sıklığı) ekler. Bu, aynı tehlikeye ne sıklıkta maruz kalındığını hesaba katar — İSG’de kritik bir faktördür.

Üç boyut

İhtimal: Zararlı olayın gerçekleşme olasılığı (ör. 0,1 = neredeyse imkânsız … 10 = beklenir).
Frekans: Tehlikeye maruz kalma sıklığı (ör. 0,5 = çok seyrek … 10 = sürekli).
Şiddet: Olası zararın büyüklüğü (ör. 1 = küçük yaralanma … 100 = felaket, çoklu ölüm).

Üçünün çarpımı risk skorunu verir; skor bir risk seviyesine ve gereken önlem aciliyetine karşılık gelir.

Risk skoru ve karar

Fine-Kinney skoruna göre tipik değerlendirme:

Skor	Risk	Aksiyon
< 20	Önemsiz	Önlem gerekmeyebilir
20–70	Olası	İzleme/önlem planlanmalı
70–200	Önemli	Önlem gerekli
200–400	Yüksek	Acil önlem
> 400	Çok yüksek	Faaliyet durdurulmalı

(Eşikler kaynaklara göre değişebilir; kuruluşun benimsediği ölçek esastır.)

Fine-Kinney mi, 5×5 L-tipi mi?

5×5 L-tipi: Basit, hızlı, iki boyutlu (olasılık × şiddet). Genel amaçlı.
Fine-Kinney: Üç boyutlu; maruz kalma sıklığını hesaba kattığı için tekrarlayan maruziyet içeren İSG senaryolarında daha ayırt edici.

İpucu: Yöntem seçimi kuruluşun tercihidir; önemli olan yöntemi tutarlı uygulamak ve değerlendirmeyi ekipçe yapmaktır. Yöntem değiştirmek, geçmişle karşılaştırmayı zorlaştırır.

Artık risk

Her iki yöntemde de kritik adım aynıdır: önlem aldıktan sonra artık riski yeniden hesaplamak. Amaç, riski kabul edilebilir seviyeye indirmektir; alınan önlemin gerçekten fark yarattığını skorla göstermek gerekir.

Sık yapılan hatalar

Frekansı göz ardı edip her tehlikeyi aynı sıklıkta varsaymak.
Değerlendirmeyi tek kişinin yapması.
Önlem sonrası artık riski hesaplamamak.
Değerlendirmeyi bir kez yapıp güncellememek.

Fine-Kinney’i yazılımla yönetmek

İSG risk değerlendirmelerini kapsamlı biçimde yürütmek çok sayıda tehlike satırının puanlanmasını gerektirir. Bir İSG modülü; hem Fine-Kinney hem 5×5 L-tipi puanlamayı, artık risk hesabını, önlem takibini ve tehlike satırından doğrudan aksiyon açmayı destekler; en yüksek riskleri ısı haritasıyla önceliklendirir.

Sonuç

Fine-Kinney, maruz kalma sıklığını hesaba katarak İSG risklerini daha gerçekçi değerlendirir. Doğru ve tutarlı uygulandığında; en kritik tehlikeleri önceliklendirir ve çalışan güvenliğini kanıta dayalı biçimde yönetir.