Risk & Fırsat

Kalite hedeflerine engel olabilecek riskleri ve yararlanılabilecek fırsatları tanımlar, 5×5 matrisle değerlendirir, azaltıcı aksiyonlarla işler ve kapatır (ISO 9001 §6.1).

Risk ve fırsat aynı kayıt tipidir; kaydı açarken hangisi olduğunu seçersiniz. Liste üstündeki Tümü | Riskler | Fırsatlar süzgeci ikisini ayırır.

Risk mi, uygunsuzluk mu?

Bu ayrım modülün mantığını belirler:

• Risk gelecekteki belirsizliktir → azaltıcı işler önleyici aksiyon tipindedir.
• Fırsat yararlanılacak durumdur → işler iyileştirme tipindedir.
• Olmuş bir sapma risk değildir; DÖF modülüne aittir.

Doğal risk, artık risk, etkin risk

Modülün en kritik kavramı budur:

Kavram	Ne demek
Doğal risk	Hiçbir kontrol yokken olasılık × etki. Başlangıç noktanız.
Artık risk	Mevcut kontroller ve alınan aksiyonlardan sonra kalan risk.
Etkin risk	Artık risk girildiyse o, girilmediyse doğal risk. Listede ve başlıkta gösterilen budur.

Başlıktaki rozet etkin seviyeyi gösterir; artık riske dayanıyorsa yanında “(artık)” ipucu görünür. Değerlendirme kartında ikisi ayrı ayrı durur — böylece “ne kadar indirdik?” sorusunun cevabı görünür kalır.

Skor ve seviye

Skor = olasılık × etki (1–25). Seviye eşikleri sabittir:

Skor	Seviye
1–5	Düşük
6–10	Orta
11–15	Yüksek
16–25	Kritik

Bu eşikler bilinçli olarak değiştirilemez. Risk seviyesi kuruluşlar arası karşılaştırılabilir kalsın diye kod tarafında sabitlenmiştir; kuruluşa göre kayan bir eşik denetimde savunulamaz.

Yaşam döngüsü

Tanımlandı → Değerlendirildi → Onaylandı → İşlemde → Kapandı
                    │              │            │
                    │              └── Kabul ───┘
                 Reddet                    Kapandı → Tekrar Aç

Durum	Anlamı ve çıkışları
Tanımlandı	Risk kaydedildi, matris henüz boş.
Değerlendirildi	Matris dolduruldu. Buradan Onayla ya da Reddet (iptal).
Onaylandı	Yönetim işleme alınmasını onayladı. Buradan doğrudan Kapat = riski kabul etmek (aksiyon almadan).
İşlemde	Azaltıcı aksiyonlar yürüyor. Buradan Kapat = risk azaltıldı.
Kapandı / İptal	Son durum. Kapanmış risk Tekrar Aç ile işleme döner.

Değerlendir adımı matris boşken çalışmaz — sistem uyarır. Bu, değerlendirilmemiş risklerin akışta ilerlemesini engeller.

Değerlendirme ve matris

Matris ve kontroller formda değil, detay sayfasındaki pencerelerden girilir — ve yalnız doğru aşamada:

Pencere	Hangi aşamada
Risk Değerlendirmesi (olasılık, etki, mevcut kontroller)	Tanımlandı · Değerlendirildi
Artık Risk (artık olasılık, artık etki)	Onaylandı · İşlemde

Detay sayfasında 5×5 ısı haritası çizilir: satır etki, sütun olasılık. Doğal risk dolu koyu daire, artık risk kesik çizgili mavi daire ile işaretlenir — ikisi aynı hücredeyse iç içe görünür.

Aksiyon ve DÖF bağlantıları

Aksiyon Oluştur (işleme aşamasında): yeni bir aksiyon açar ve riske bağlar. Tip riskte önleyici, fırsatta iyileştirme olarak otomatik gelir; süreç ve sahip riskten kopyalanır. Modal yalnız beş alan ister. Bağlı aksiyonlar detay sayfasında termin etiketiyle listelenir (gecikmişse kırmızı).

Tamamlanmış ya da iptal edilmiş bir aksiyon risk sayfasından düzenlenemez — yaşam döngüsü kendi modülüne aittir.

DÖF Oluştur: risk gerçekleşip uygunsuzluğa dönüştüyse buradan bir DÖF açarsınız. Kaynak “risk” olarak işlenir, süreç ve öncelik riskten kopyalanır, DÖF taslak olarak doğar. Üretilen kayıtlar risk sayfasında İlgili DÖF’ler bölümünde listelenir.

Kapatırken yumuşak uyarı: İşlemde durumundan kapatırken artık risk boşsa sistem uyarır ama engellemez. Kabul yolunda (Onaylandı → Kapat) uyarı çıkmaz — orada zaten aksiyon alınmamıştır.

Kod ve hatırlatma

Kod RSK-0001 biçimindedir, oluşturulurken atanır ve kilitlenir. Öneki Ayarlar → Kod Önekleri’nden değiştirebilirsiniz.

Aktif risklerde termin 3 gün içindeyse ya da geçmişse sorumluya günlük hatırlatma gider.

Filtreleme

Standart filtrelerin yanında:

• Risk Seviyesi filtresi ve durum kutusu — etkin seviyeye göre.
• Tür süzgeci (Tümü / Riskler / Fırsatlar) — durum kutularını da daraltır.
• Diğer modüller kendi filtre çubuklarına “İlgili Risk” filtresi ekleyebilir.

Yetkiler

Standart yetkilere ek olarak onaylama ve kapatma ayrı yetkilerdir; risk değerlendirme sürecini yürüten ile karar veren kişiyi ayırmak isteyen kuruluşlar için.

Dashboard’da ne var?

Durum kutuları (toplam · risk · fırsat · aktif · gecikmiş · kritik-yüksek aktif) · etkin seviyeye göre dağılım · 5×5 ısı haritası (hücre başına adet) · kategori, kaynak, durum ve kaynaklandığı süreç dağılımları · İşleme & Kapsama Sağlığı (değerlendirilmiş / işleniyor / sahibi var / azaltıcı aksiyonu var yüzdeleri).

Matris ve seviye dağılımı yalnız riskler içindir. 5×5 semantiği tehdit yönelimlidir; fırsatta “yüksek skor” iyi bir şeydir, kırmızıya boyamak yanıltıcı olurdu. Fırsatlar dashboard’da sayı olarak yer alır.

İlgili

• Risk & Fırsat modülüne genel bakış
• DÖF (Düzeltici Faaliyet)
• Detay sayfası ve durum geçişleri