İş Ekipmanları, Kimyasallar ve İş İzni Prosedürleri

Paket: EYS paketi (İSG & Çevre). Uyarlama zorluğu: Düşük-Orta — üçü de envanter + vade takibi desenidir ve doğrudan karşılanır. Bu kart üç ayrı prosedürü kapsar; kuruluşunuzda ayrı ayrı yazılmışsa her bölümü ilgili prosedüre uygulayın. Kritik sınır: İş izninde ıslak imza mevzuat pratiğidir; sistem onayı imzayı otomatik olarak ikame etmez (§4.5).

---

1. Hangi şartı karşılar

Kaynak	Madde	Şart
İş Ekipmanlarının Kullanımında SG Şartları Yönetmeliği	md. 7, Ek-III	Periyodik kontrol yükümlülüğü; kontrol kriterleri, süreler ve yetkili kişi/kuruluş
ISO 45001	7.1 / 8.1.1	Altyapı ve ekipmanın uygunluğu, operasyonel kontrol
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda SG Önlemleri Yönetmeliği	md. 6, 7	Kimyasal envanteri, risk değerlendirmesi, güvenlik bilgi formu (GBF/SDS) bulundurma
KKDİK / SEA (CLP)	—	GHS sınıflandırma, piktogram ve H/P ifadeleri
ISO 45001	8.1.1	İş izni — yüksek riskli işlerde ön-izin/onay (iyi uygulama)
ISO 45001	8.1.4	Yüklenici ve dış kaynaklı süreçlerin kontrolü

2. QMS’te nerede yaşıyor

2.1 İş ekipmanları ve periyodik kontrol

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
Ekipman envanteri	İş Ekipmanları	Kod, ad, kategori (basınçlı kap, kaldırma aracı, elektrik/topraklama, kazan, yangın tesisatı, havalandırma, makine, iş makinesi…), seri/envanter no, üretici/model, yer, kapasite, sorumlu
Operasyonel durum	Ekipman kartında	Kullanımda / Bakımda / Kullanım dışı (elle)
Muayene periyodu	Ekipman kartında	Periyot (ay) + son/sonraki muayene tarihi
Muayene vade durumu	Hesaplanır	Geçerli / yaklaşıyor (≤60 gün) / doldu
Periyodik muayene kaydı	Ekipman → muayeneler	Tarih, iç/dış (A tipi muayene kuruluşu), muayene eden, rapor no, sonuç (uygun / şartlı / uygun değil), sonraki vade, maliyet
Muayene raporu	Muayene kaydına ek dosya	Yetkili kişi/kuruluş raporunun kendisi

2.2 Kimyasal envanteri ve GBF

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
Kimyasal kaydı	Kimyasal Envanteri	Kod, ad, CAS no, tehlike sınıfı (GHS), fiziksel hâl, GHS piktogramları, H/P ifadeleri, kullanım yeri, miktar/birim, depolama koşulları, tedarikçi, bölüm, sorumlu
GBF/SDS	Kayda ek dosya + alanlar	GBF tarihi ve versiyonu; dosyanın kendisi ek olarak
GBF güncelliği	Hesaplanır	Güncel / yaklaşıyor (≤30 gün) / süresi doldu
Gözden geçirme	Kayıtta damga	“GBF Gözden Geçirildi” — sonraki tarihi ileri alır

2.3 İş izni

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
İş izni	İş İzinleri	Kod, başlık, tür (sıcak iş, kapalı alan, yüksekte çalışma, kazı, elektrik/LOTO, kaldırma…), iş tanımı, yer, ekipman, yüklenici, çalışanlar, geçerlilik başlangıç–bitiş (saat dâhil), alınacak önlemler / kontrol listesi, bölüm, talep eden
Onay	İzin akışında	Onaylayan + onay tarihi damgası; ret hâlinde gerekçe zorunlu
Yaşam döngüsü	—	Taslak → Onaylandı → Aktif → Kapandı (+ reddet, iptal, yeniden aç)
Hatırlatma	Otomatik	Geçerliliği geçmiş açık izinler talep edene/sorumluya bildirilir

3. Değişecek tipik cümleler

Mevcut prosedürünüzde muhtemelen şöyle yazıyor	Yeni gerçek
“Periyodik kontroller Ekipman Kontrol Takip Çizelgesi’nde izlenir.”	Envanter ve vadeler sistemdedir; çizelgeyi kaldırın.
“Periyodik kontrol raporları dosyalanır.”	Rapor, muayene kaydına ek dosya olarak yüklenir.
“Kontrol süresi dolan ekipman kullanımdan çekilir.”	Vade durumu otomatik hesaplanır; çekme işlemi elle yapılır (operasyonel durum).
“Kimyasal envanteri Kimyasal Listesi’nde (Excel) tutulur.”	Her kimyasal ayrı kayıttır; GHS piktogramları ve H/P ifadeleri alanlarda durur.
“GBF’ler klasörde ve kullanım noktalarında bulundurulur.”	GBF dosyası kayda yüklenir; kullanım noktasında bulundurma yükümlülüğü devam eder — prosedürde koruyun.
“GBF’ler güncel tutulur.”	Gözden geçirme periyodu tanımlanır, 30 gün önceden hatırlatılır ve “gözden geçirildi” damgası kayıtta durur.
“Sıcak iş öncesi İş İzin Formu doldurulur ve imzalanır.”	İzin kaydı sistemde açılır ve onaylanır; imzalı form uygulamanız sürüyorsa taranıp eke yüklenir (§4.5).
“İş izni saha amiri ve İSG uzmanı tarafından onaylanır.”	Sistemde tek onay damgası vardır; çok imzalı onay gerekiyorsa imzalı formu ek olarak yükleyin.

4. Çelişki noktaları — yazmadan önce karar verin

1. Periyodik kontrol ≠ kalibrasyon. İş ekipmanı muayenesi (basınçlı kap, kaldırma aracı, elektrik tesisatı) İSG modülünde; ölçüm cihazı kalibrasyonu (kart 11) ayrı modüldedir. Prosedürlerinizi ayırın; ikisini aynı envanterde yönetmeye çalışmayın.
2. Kontrol süreleri mevzuattan gelir, sistemden değil. Yönetmeliğin Ek-III’ündeki süreler (çoğu bir yıl, bazıları farklı) ekipman bazında periyot alanına girilir. Prosedürde sürelerin kaynağını yazın; sistem varsayılan bir süre önermez.
3. “Yetkili kişi/kuruluş” alanı serbest metindir. Muayeneyi yapan kişinin yetki belgesi sistemde doğrulanmaz; belgeyi ek olarak yükleyin ve prosedürde yetkilendirme kuralını yazın.
4. Kimyasal risk değerlendirmesi ayrı yürür. Kimyasal envanteri, risk değerlendirmesinin girdisidir (kart 18) — bağ otomatik değildir. Prosedürde ilişkiyi yazın: “Envantere eklenen her kimyasal için ilgili birimin risk değerlendirmesi gözden geçirilir.”
5. İş izninde imza pratiği devam edebilir. Sistem tek onaylayan damgası tutar; sahada çok imzalı form kullanıyorsanız (talep eden, saha amiri, İSG uzmanı, yüklenici) formu taratıp ek olarak yükleyin. Kararınızı prosedürde yazın — bu, en sık atlanan noktadır.
6. İş izninde DÖF/aksiyon bağı yoktur. İzin ihlali veya izinsiz çalışma tespit edilirse bunu saha denetimi bulgusu veya olay kaydı olarak açın (kart 19, 23).
7. Ekipman muayene sonucu “uygun değil” ise geriye dönük değerlendirme elle yapılır — kalibrasyondaki gibi (kart 11 §4.3). Ekipmanla yapılan işlerin güvenliği sorgulanmalıdır.
8. Maruziyet ölçümü bağı elle kurulur. Kimyasal kaydı ile ortam ölçümü (kart 22) arasında otomatik bağ yoktur; prosedürde ilişkilendirmeyi kural hâline getirin.

5. Ön koşul yapılandırma

• Referans Listeler → Ekipman Kategorisi / Ekipman Durumu / Muayene Sonucu uyarlandı mı?
• Referans Listeler → Kimyasal Tehlike Sınıfı / Fiziksel Hal / GHS Piktogramı tanımlı mı?
• Referans Listeler → İş İzni Türü / İş İzni Durumu kuruluşunuzun tehlikeli iş türlerini kapsıyor mu?
• Kod Önekleri: ekipman, kimyasal ve iş izni kod önekleri ayarlı mı?
• Muayene periyotları: her ekipmana mevzuata uygun periyot girildi mi?
• Sorumlular: ekipman ve kimyasal sorumluları atandı mı? (hatırlatmayı onlar alır)
• GBF gözden geçirme periyodu: kimyasal kayıtlarına girildi mi?
• İzin onay yetkisi: iş iznini kim onaylayabilir? İzinle tanımlandı mı?
• Mevcut ekipman ve kimyasal listeleriniz toplu içe aktarım ile yüklenebilir.

6. EK-1 satırları

Kayıt	Nerede tutulur	Sorumlu	Saklama
İş ekipmanı envanteri	İş Ekipmanları	İSG uzmanı / Bakım	Ekipman kullanımda olduğu sürece
Periyodik muayene kayıtları ve raporları	Ekipman → muayeneler (+ ek dosya)	Bakım / İSG uzmanı	Mevzuata göre
Kimyasal envanteri	Kimyasal Envanteri	İSG uzmanı	Süresiz
Güvenlik bilgi formları (GBF/SDS)	Kimyasal kaydı → ek dosya	İSG uzmanı	Süresiz
İş izinleri ve onayları	İş İzinleri	Talep eden / onaylayan	[süre]
İmzalı iş izin formları (kullanılıyorsa)	İzin kaydı → ek dosya	Saha sorumlusu	[süre]

7. Kopyalanabilir paragraf blokları

İş ekipmanları — kapsam ve periyodik kontrol

İşyerimizde kullanılan iş ekipmanları envanterde kayıt altına alınır; her ekipman için mevzuatın öngördüğü periyodik kontrol süresi tanımlanır. Periyodik kontroller, mevzuatın yetkilendirdiği kişi veya kuruluşlara yaptırılır; kontrol tarihi, kontrolü yapan, rapor numarası ve sonucu kayda işlenir ve rapor kayda eklenir. Kontrol süresi dolan veya kontrol sonucu uygun bulunmayan ekipmanlar, gerekli işlemler tamamlanana kadar kullanımdan çekilir.

Kimyasallar — envanter ve GBF

İşyerimizde bulunan tüm kimyasal maddeler; adı, CAS numarası, tehlike sınıfı, fiziksel hâli, tehlike piktogramları, zararlılık ve önlem ifadeleri, kullanım yeri, miktarı, depolama koşulları ve tedarikçisi ile birlikte envantere kaydedilir. Her kimyasal için güncel güvenlik bilgi formu temin edilerek kayda eklenir ve kullanım noktalarında erişilebilir tutulur. Güvenlik bilgi formlarının güncelliği belirlenen periyotlarda gözden geçirilir. Envantere eklenen her kimyasal için ilgili birimin risk değerlendirmesi gözden geçirilir.

İş izni

Sıcak iş, kapalı alanda çalışma, yüksekte çalışma, kazı, elektrik işleri ve benzeri yüksek riskli işler, iş izni alınmadan başlatılamaz. İş izni; işin tanımı, yeri, süresi, görevli çalışanlar, kullanılacak ekipman ve alınacak önlemler belirtilerek talep edilir ve yetkilendirilmiş kişi tarafından onaylanır. İzin, yalnız belirtilen geçerlilik süresi içinde ve belirtilen koşullarda geçerlidir. İş tamamlandığında izin kapatılır. Koşullarda değişiklik olması hâlinde çalışma durdurulur ve izin yeniden değerlendirilir.

Yüklenici çalışmaları

Yüklenici firmalarca yürütülen işlerde de iş izni sistemi uygulanır; yüklenici çalışanlarının yeterlilik belgeleri ve kişisel koruyucu donanımları izin öncesinde kontrol edilir.

8. Tetkikte ne sorulur — kanıt nereden gösterilir

Tetkikçi / müfettiş sorusu	Nereden gösterilir
“Kaldırma araçlarınızın periyodik kontrolü yapıldı mı?”	Kategori filtresi + muayene kayıtları ve raporları
“Kontrolü yapan kişi yetkili mi?”	Muayene raporundaki yetki belgesi
“Vadesi geçmiş ekipmanınız var mı?”	Muayene vade durumu “doldu” filtresi
“Kimyasal envanterinizi görebilir miyim?”	Kimyasal listesi + tehlike sınıfı dağılımı
“Bu kimyasalın GBF’si güncel mi?”	GBF tarihi/versiyonu + güncellik durumu + ekli dosya
“Sıcak iş için izin alınmış mı?”	İlgili tarihli iş izni kaydı ve onay damgası
“İzin kim tarafından onaylanmış?”	Onaylayan + onay tarihi (+ imzalı form eki)
“Süresi dolduğu hâlde açık kalan izin var mı?”	Geçerliliği geçmiş açık izinler listesi

---

Uyarlama sonrası yürürlükten kaldırılacak formlar

• Ekipman Periyodik Kontrol Takip Çizelgesi (Excel)
• Kimyasal Madde Listesi (Excel)
• GBF Takip Çizelgesi
• (İş İzin Formu — imzalı kullanım sürüyorsa korunur, taranarak eklenir)