İSG Operasyonel Kontroller Prosedürü

Saha denetimi, ortam ölçümü ve yıllık çalışma planını uyarlama kartı: DÖF kapısı, sınır değer hesabı ve aylık takip ızgarası.

Paket: EYS paketi (İSG & Çevre). Uyarlama zorluğu: Orta — üç ayrı kayıt tipini tek prosedürde yönetir. Sert kural: uygunsuzluk bulgusu için DÖF açılmadan saha denetimi tamamlanamaz (§4.2). Ortam ölçümünde uygunluk kararı ölçülen değer ile sınır değerden hesaplanır (§4.4).

1. Hangi şartı karşılar

Kaynak	Madde	Şart
ISO 45001	8.1.1	Operasyonel planlama ve kontrol: kriter belirleme, kriterlere göre kontrol uygulama
ISO 45001	9.1.1	İzleme, ölçme, analiz ve performans değerlendirmesi + kayıt zorunlu
İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yönetmeliği	md. 5, 7	Ortam ölçümlerinin akredite laboratuvarlara yaptırılması, periyodik tekrarı
İSG Hizmetleri Yönetmeliği	md. 5, 7	Yıllık çalışma planı hazırlanması ve yıllık değerlendirme raporu
6331 sayılı Kanun	md. 10	Ölçüm sonuçlarının risk değerlendirmesine girdi olması

2. QMS’te nerede yaşıyor

2.1 Saha denetimi (İSG turu)

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
Kontrol listesi kütüphanesi	Kontrol Listeleri	Şablon + maddeler (kalıcı kütüphane)
Denetim	Saha Denetimleri	Kod, tip, bölüm, denetçi, planlanan/gerçekleşen tarih, durum, uyum skoru
Denetim maddeleri	Denetim → maddeler	Şablondan kopyalanan maddeler + bulgu tipi + puan + not + fotoğraf eki
Bulgudan kayıt	Madde satırından	Majör/minör → DÖF · gözlem/fırsat → Aksiyon (izlenebilirlik bağıyla)
Hatırlatma	Otomatik	Planlanan denetim termini yaklaşan/geçenler

2.2 Çalışma ortamı ölçümleri

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
Ölçüm kampanyası	Ortam Ölçümleri	Kod, ölçümü yapan kuruluş, rapor no, ölçüm tarihi, periyot, sonraki ölçüm tarihi
Ölçüm noktaları	Kampanya → noktalar	Ölçüm tipi (gürültü, toz, gaz, aydınlatma, termal konfor, titreşim), nokta, ölçülen değer, birim, sınır değer ve yönü
Uygunluk	Hesaplanır	Uygun / sınırda (%10 yakınlık) / aşıldı
Aşımda faaliyet	Noktadan	Aksiyon ve/veya DÖF (izlenebilirlik bağıyla)
Resmî rapor	Kampanyaya ek dosya	Akredite laboratuvar raporunun kendisi
Hatırlatma	Otomatik	Sonraki ölçüm tarihi yaklaşanlar (60 gün)

2.3 Yıllık çalışma planı

Ne	Nerede	Üretilen kayıt
Yıllık plan	Yıllık Çalışma Planları	Kod, yıl, bölüm, hazırlayan, onaylayan, durum, tamamlanma yüzdesi
Faaliyet satırları	Plan → faaliyetler	Faaliyet, tip, planlanan aylar (çoklu), sorumlu, durum
Aylık takip	12 ay ızgarası	Her ay hücresi tek tek işaretlenir (planlı → tamamlandı)
Hatırlatma	Otomatik	Ayın 1’i: o ay planlanmış ve tamamlanmamış faaliyetler sorumlusuna

3. Değişecek tipik cümleler

Mevcut prosedürünüzde muhtemelen şöyle yazıyor	Yeni gerçek
“Saha turları İSG Saha Denetim Formu ile yapılır.”	Kontrol listesi kütüphanede durur, denetimde kopyalanır; bulgular madde bazında kaydedilir. Formu kaldırın.
“Uygunsuzluklar tutanakla ilgili birime bildirilir.”	Majör/minör bulgu için DÖF açılması zorunludur — açılmadan denetim tamamlanamaz (§4.2).
“Ortam ölçümleri yılda bir yaptırılır ve raporu dosyalanır.”	Kampanya kaydı açılır, her ölçüm noktası ayrı satır olur, uygunluk otomatik hesaplanır; resmî rapor ek dosya olarak yüklenir.
“Ölçüm sonuçları sınır değerlerle karşılaştırılır.”	Karşılaştırma otomatiktir — sınır değeri ve yönünü (üst/alt sınır) girmeniz yeterlidir (§4.4).
“Sınır aşımlarında gerekli önlemler alınır.”	Aşan noktadan doğrudan aksiyon ve/veya DÖF açılır; izlenebilirlik zinciri kurulur.
“Yıllık çalışma planı hazırlanır ve Excel’de takip edilir.”	Plan kayıttır; faaliyetler aylara işaretlenir ve tamamlanma yüzdesi otomatik hesaplanır.
“Ölçüm sonuçları risk değerlendirmesinde dikkate alınır.”	Cümle korunmalı; bağ elle kurulur — ölçüm sonucu değiştiyse risk değerlendirmesi yenilenir (kart 18).

4. Çelişki noktaları — yazmadan önce karar verin

Saha denetimi ≠ iç tetkik. Saha denetimi operasyonel bir kontroldür (İSG turu); iç tetkik sistemin uygunluğunu denetler (kart 08). İkisi ayrı modüldedir ve ayrı prosedüre tabidir. Karıştırmayın.
Uygunsuzluk bulgusunda DÖF zorunludur. İç tetkikteki kuralın aynısı: majör/minör bulgu için DÖF açılmadan denetim tamamlanamaz. Bu, saha turlarının “gördük, söyledik, geçti” olmasını engelleyen en değerli kuraldır — prosedürde yazın.
Kontrol listesi şablonu önce hazırlanmalı. Şablonsuz denetim açabilirsiniz ama maddeler tek tek girilir. Prosedürde denetim tiplerine göre şablonları tanımlayın (genel saha turu, elektrik güvenliği, yüksekte çalışma, forklift…).
Ortam ölçümünde uygunluk sınır değere göre hesaplanır. Her ölçüm tipi için doğru sınır değeri ve yönünü (üst sınır: gürültü/toz; alt sınır: aydınlatma) girmeniz gerekir. Sınır değer girilmezse uygunluk hesaplanamaz. Sınır değerlerin kaynağını (yönetmelik/limit tablosu) prosedürde belirtin.
“Sınırda” uyarısı %10 yakınlıktır. Kendi tampon değeriniz varsa prosedürü buna uyarlayın; eşik değiştirilemez.
Ölçüm kampanyası için PDF rapor üretilmez — resmî akredite rapor zaten vardır ve ek dosya olarak yüklenir. Prosedürde “ölçüm raporu sistemden alınır” demeyin.
Yıllık plan ay bazında tamamlanır. Bir faaliyet birden çok aya planlanabilir ve her ay ayrı ayrı tamamlanmış işaretlenir; tamamlanma yüzdesi ay hücreleri üzerinden hesaplanır. Prosedürünüz “faaliyet tamamlandı/tamamlanmadı” ikilisiyle çalışıyorsa buna uyarlayın.
Yıllık değerlendirme raporu ayrı bir kayıt değildir. İSG Hizmetleri Yönetmeliği’nin istediği yıllık değerlendirme raporunu doküman olarak hazırlayın; verisini plan tamamlanma yüzdesi, olay istatistikleri ve denetim skorlarından derleyin.

5. Ön koşul yapılandırma

Kontrol Listeleri: denetim tiplerinize göre şablonlar hazırlandı mı?
Referans Listeler → Saha Denetimi Tipi / Saha Bulgu Tipi / Saha Denetimi Kategorisi uyarlandı mı?
Referans Listeler → Ortam Ölçümü Tipi (gürültü, toz, gaz, aydınlatma, termal konfor, titreşim…) tanımlı mı?
Sınır değer kaynağı: her ölçüm tipi için yasal sınır değerler ve yönleri belirlendi mi? (prosedürde kaynağını belirtin)
Referans Listeler → İSG Faaliyet Tipi (yıllık plan için) tanımlı mı?
Kod Önekleri: saha denetimi, ortam ölçümü ve yıllık plan kod önekleri ayarlı mı?
Yıllık plan: bu yılın planı açılıp faaliyetler aylara dağıtıldı mı?
DÖF kaynak listesi: “saha denetimi” ve “ortam ölçümü” kaynakları tanımlı mı?

6. EK-1 satırları

Kayıt	Nerede tutulur	Sorumlu	Saklama
Kontrol listesi şablonları	Kontrol Listeleri	İSG uzmanı	Süresiz
Saha denetimleri ve bulguları	Saha Denetimleri (+ fotoğraf ekleri)	İSG uzmanı	Süresiz
Ortam ölçümü kampanyaları ve noktaları	Ortam Ölçümleri	İSG uzmanı	Mevzuat gereği
Akredite laboratuvar raporları	Ölçüm kampanyası → ek dosya	İSG uzmanı	Mevzuat gereği
Yıllık çalışma planı ve faaliyetleri	Yıllık Çalışma Planları	İSG uzmanı / işyeri hekimi	Süresiz
Bulgulardan doğan DÖF / aksiyonlar	Düzeltici Faaliyetler / Aksiyon Yönetimi modülleri (bağ ile)	Faaliyet sorumlusu	Süresiz

7. Kopyalanabilir paragraf blokları

Kapsam

Bu prosedür; işyerimizde iş sağlığı ve güvenliği şartlarının sahada izlenmesi amacıyla yürütülen saha denetimlerini, çalışma ortamına yönelik iş hijyeni ölçümlerini ve yıllık çalışma planının hazırlanıp izlenmesini kapsar.

Saha denetimleri

Saha denetimleri, denetim tipine uygun kontrol listeleri kullanılarak belirlenen sıklıkta gerçekleştirilir. Her kontrol maddesi için tespit edilen durum ve varsa kanıt görüntüleri kayda işlenir. Uygunsuzluk niteliğindeki bulgular için düzeltici faaliyet kaydı açılmadan denetim tamamlanmış sayılmaz. Gözlem ve iyileştirme fırsatları için gerektiğinde faaliyet açılır.

Çalışma ortamı ölçümleri

Çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlere yönelik ölçümler, ilgili mevzuata göre yetkilendirilmiş laboratuvarlara belirlenen periyotlarda yaptırılır. Ölçüm kampanyası; ölçümü yapan kuruluş, rapor numarası ve ölçüm tarihi ile kayıt altına alınır. Her ölçüm noktası için ölçülen değer ve uygulanan sınır değer kayda işlenir; sınır değeri aşan veya sınıra yaklaşan noktalar için gerekli faaliyetler açılır. Laboratuvar raporunun aslı kayda eklenir. Ölçüm sonuçları risk değerlendirmesine girdi oluşturur; sonuçlarda önemli değişiklik olması hâlinde risk değerlendirmesi yenilenir.

Yıllık çalışma planı

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi tarafından, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak her yıl için yıllık çalışma planı hazırlanır ve işveren onayına sunulur. Planda yer alan faaliyetler; eğitimler, saha denetimleri, ölçümler, sağlık gözetimi, tatbikatlar ve kurul toplantılarını kapsayacak şekilde aylara dağıtılır. Faaliyetlerin gerçekleşme durumu ay bazında izlenir; gerçekleşmeyen faaliyetler gerekçesiyle birlikte değerlendirilir.

Raporlama

Saha denetimi sonuçları, ölçüm sonuçları ve yıllık plan gerçekleşme durumu; İSG kurulu gündemine ve yönetimin gözden geçirmesine girdi oluşturur.

8. Tetkikte ne sorulur — kanıt nereden gösterilir

Tetkikçi / müfettiş sorusu	Nereden gösterilir
“Saha denetimlerinizi görebilir miyim?”	Denetim listesi, uyum skorları, bulgu dağılımı
“Bu bulgu için ne yaptınız?”	Bulgudan açılan DÖF/aksiyon ve durumu
“Ortam ölçümlerinizi ne zaman yaptırdınız?”	Ölçüm kampanyası tarihi + akredite rapor eki
“Sınır değeri aşan ölçüm oldu mu?”	Uygunluk sonucu “aşıldı” olan noktalar
“Aşımda hangi önlemi aldınız?”	Noktadan açılan faaliyet kayıtları
“Ölçüm sonrası risk değerlendirmesini güncellediniz mi?”	Ölçüm tarihi sonrası açılan/güncellenen risk değerlendirmesi
“Yıllık çalışma planınız var mı, gerçekleşti mi?”	Plan kaydı + 12 ay ızgarası + tamamlanma yüzdesi
“Sonraki ölçüm ne zaman?”	Kampanyadaki sonraki ölçüm tarihi ve hatırlatma

Uyarlama sonrası yürürlükten kaldırılacak formlar

İSG Saha Denetim / Saha Turu Formu
Uygunsuzluk Tespit Tutanağı (DÖF kaydına dönüşür)
Ortam Ölçümü Takip Çizelgesi
Yıllık Çalışma Planı (Excel) ve gerçekleşme çizelgesi